صورت در نگارگری :

در هنر مینیاتور، طراحی و ساخت و ساز صورت از ار کان اساسی و اصلی به شمار می آید  تا جاییکه در قدیم و در مینیاتور های دوره های پیشین و در مکاتیب قبلی آثار را با تعداد صورت های موجود در یک اثر می نامیدند.

مثلا می گفتند :  نگاره دو صورته ، سه صورته ، پنج صورته و به همین منوال.

بنابر این این ذهنیت پیش می آید که اثری که در آن صورتی وجود نداشته یعنی ساخت و ساز و طراحی آن بدون صورت باشد ، از ارزش کمتری نسبت به دیگر آثار برخوردار بوده است

در جواب باید بگویم که در گذشته این ذهنیت وجود داشت . پس از روی کار آمدن مکتب مینیاتور فرشچیان بزرگ این ذهنیت عوض شد .

بدین معنی که استاد به جمیع عناصر در یک اثر نگارگری عمق و غنا بخشید و  کلیه عناصر موجود در یک اثر را صرف و بخش کرد  و نکات و زیر و بم های کلیه نگاره ها را وسعت داد و معنی بخشید و ذات آن را چنان ملموس نمایان ساخت .

بدین ترتیب بود که آثاری که زمانی بوسیله صورت ها شمرده می شدند دیگر اکنون چنین نیست

بلکه پیروان سبک استاد هم اکنون نه تنها فقط به صورت بلکه به تمامی نگاره های موجود در یک اثر یکسان نگاه می کنند و این یکسان نگری در آثار استاد مشهود است .

مطالب بالا مقدمه ای بود جهت آغاز توضیحات ساخت و ساز صورت ها در مینیاتور.

طرح صورت ها در مینیاتور های دوره های قبل تقریبا به یک شکل و رنگ و لعاب بوده است و در آن آثار می بینید که در مثلا در صورت های زنان کلیات یکجور وجود دارد .

ابروان به هم پیوسته ، چشمانی بادامی و دهان و بینی بسیار کوچک با لپ های پر و فربه و چانه های ریز و ظریف.

البته در ساخت و ساز صورت ها همان پرداز های مرحله به مرحله و ریز و یکسان مشاهده میشود .که با دقت فراوان و استادانه بر این نگاره ها  می نگاشتند .

در مینیاتور های سبک متحول شده استاد فرشچیان صورت ها مانند تمام نگاره های دیگر شکل و نمایی دیگر یافتند و سعی شده در طراحی صورت ها و چهره های اشخاص حتی خصوصیات درونی آنها به نمایش درآیند

بدین معنی که بیننده با مشاهده صورت پی به خصوصیت درونی و صفات شخصی  او ببرد .


مثلا شخص طمعکار، شخص امانت دار، شخص با تقوا، شخص نادم و پشیمان و شخص عاشق و صفات دیگر در چهره افراد نمایان است .


در کار یعقوب نبی استاد فرشچیان که در نوشته های پیشین همین وبلاگ اثر را به عنوان شاهکار فرشچیان نامیدم این موارد قابل برداشت است .

در بین برادران یوسف این حس ها از صورت ها منتقل می شود : برخی ناراحت ونادمند ، برخی هنوز در اشتباه خود دست و پا میزنند و برخی هم احساس همدردی را منتقل می کنند و حس های دیگر  .این معنی هنر زنده و پویای فرشچیان است.


حس پدری و حس عشق به یوسف و حب به فرزند نیز در چشمان حضرت یعقوب نبی در زمان بوییدن پیراهن یوسف و بینا شدنش کاملا به وضوح مشهود است .

بنابر این میتوان چهره ها را طوری طراحی و ساخت که صفات و ذات اشخاص را بنمایاند . و این تنها با تمرین ، کارو کارو پشتکار میسر است .

این یک جمله نیست بلکه دریایی از معنیست برای کسانیکه درک می کنند .

در قسمت های بعدی چگونگی رنگ گذاری و پرداز صورت ها را بیان خواهم کرد .

                                                                                                                                                امیر رضا فقیهی

جهت مشاهده آثارمینیاتور من میتوانید به نوشته های پیشین مراجعه فرمایید.


استغاده از مطالب این وبلاگ فقط با ذکر منبع مجاز است .

+ نوشته شده در جمعه هفدهم اردیبهشت 1389ساعت 12:18 توسط امیر رضا فقیهی |